Prostat Kanseri Taramasında Yeni Kılavuz: 50 Yaşından İtibaren İki Yılda Bir PSA Testi
Amerikan Kanser Derneği (ACS), prostat kanseri tarama kılavuzunu güncelledi. Yeni önerilere göre, ortalama risk taşıyan 50–69 yaşındaki erkeklerde iki yılda bir PSA testi yapılması öneriliyor. Yüksek riskli gruplarda ise taramanın 45 yaşında başlaması ve her yıl tekrarlanması tavsiye ediliyor.
Hoffman ve çalışma arkadaşları tarafından CA: A Cancer Journal for Clinicians dergisinde yayımlanan güncel kılavuz, prostat kanserinin erken tanısında daha doğrudan bir tarama yaklaşımı benimsiyor. Taramaya başlamadan önce kişilerin testin olası yararları, sınırlılıkları ve zararları hakkında bilgilendirilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Önceki ACS kılavuzunun yayımlandığı 2010 yılından bu yana, prostat spesifik antijen (PSA) testiyle taramanın prostat kanserine bağlı ölümleri ve ileri evrede tanı konulmasını azalttığına ilişkin kanıtlar güçlendi. PSA yüksekliği saptanan erkeklerde kullanılan yeni değerlendirme yöntemleri de gereksiz biyopsi ve tedavi riskini azaltmaya yardımcı oluyor.
Kimlere, hangi yaşta tarama öneriliyor?
- Ortalama risk taşıyan erkekler: 50–69 yaş arasında iki yılda bir PSA testi.
- Siyah erkekler ve güçlü aile öyküsü bulunan erkekler: 45–69 yaş arasında yılda bir PSA testi. Güçlü aile öyküsü; birinci derece bir akrabada 65 yaşından önce prostat kanseri tanısı bulunması veya birden fazla birinci derece akrabanın herhangi bir yaşta tanı alması olarak tanımlanıyor.
- Siyah olmayan ve yalnızca bir birinci derece akrabasında 65 yaşında veya sonrasında tanı bulunan erkekler: 45–69 yaş arasında iki yılda bir PSA testi.
- 70–74 yaşındaki erkekler: Taramaya devam kararı, yarar ve zarar dengesi değerlendirilerek kişiye özel verilmeli.
- 75 yaş ve üzerindeki erkekler: Rutin tarama önerilmiyor. Ancak genel sağlık durumu çok iyi olan 75–79 yaşındaki bazı erkeklerde, özellikle önceki testlerde PSA yükseliyorsa, hekimle görüşülerek taramaya devam edilmesi değerlendirilebilir.
- 80 yaş ve üzerindeki veya beklenen yaşam süresi 10 yıldan kısa olan erkekler: Tarama önerilmiyor.
PSA yüksekliğinde doğrudan biyopsi yerine aşamalı değerlendirme
Yeni kılavuz, yüksek PSA sonucunun öncelikle tekrar test edilerek doğrulanmasını öneriyor. 45–69 yaş arasında PSA değeri 3,0 ng/mL veya üzerinde, 70–74 yaş arasında ise 6,5 ng/mL veya üzerinde olan erkeklerde testin 2 hafta ile 3 ay içinde tekrarlanması tavsiye ediliyor.
PSA yüksekliği doğrulanan kişilere, biyopsi kararını yönlendirmek amacıyla manyetik rezonans görüntüleme (MR) ve/veya geçerliliği gösterilmiş bir biyobelirteç testi sunulması öneriliyor.
Büyüme veya yayılma riski düşük prostat kanseri tanısı alan erkeklerde ise ilk yaklaşım olarak aktif izlem seçeneğinin sunulması gerektiği belirtiliyor. Böylece tedavi gerektirmeyen tümörlerde gereksiz müdahalelerin ve tedaviye bağlı yan etkilerin azaltılması hedefleniyor.
Amaç, ölümcül tümörleri erken yakalarken gereksiz tedaviyi azaltmak
ACS Erken Kanser Tanısı Merkezi Direktörü Robert Smith, PSA testinin erken tanının temel araçlarından biri olmaya devam ettiğini belirtiyor. Smith’e göre PSA testi, tarama sürecinin yalnızca ilk basamağı. Sonraki değerlendirmeler, kimlerin biyopsiye ihtiyaç duyduğunu ve kanser saptandığında kimlerin hemen tedavi edilmesi, kimlerin ise aktif izlemle takip edilmesi gerektiğini belirlemeye yardımcı oluyor.
Güncelleme, sistematik bir kanıt değerlendirmesi ve farklı tarama stratejilerinin yararlarıyla zararlarını inceleyen bir modelleme çalışmasına dayanıyor. Kılavuzun hazırlanmasında klinisyenler, epidemiyologlar, biyoistatistik uzmanları ve hasta temsilcileri görev aldı.
ABD’de yılda yaklaşık 334 bin yeni vaka
ABD’de 2026 yılında yaklaşık 334 bin erkeğe prostat kanseri tanısı konulması, yaklaşık 36 bin erkeğin ise bu hastalık nedeniyle yaşamını yitirmesi bekleniyor. Prostat kanseri, ülkede erkeklerde kansere bağlı ölümlerin ikinci en sık nedeni olmaya devam ediyor.
Hastalığın görülme sıklığı ve ölüm oranları, ırksal ve sosyoekonomik gruplar arasında önemli farklılıklar gösteriyor. Siyah erkeklerde prostat kanseri görülme sıklığı beyaz erkeklere göre yaklaşık %70 daha yüksek, ölüm oranı ise yaklaşık iki kat.
ACS Bilimsel Direktörü William Dahut, yüksek riskli gruplarda daha erken ve daha sık tarama önerisinin bu eşitsizlikleri azaltmayı da amaçladığını ifade ediyor.
ACS, “yaşayan kılavuz” yaklaşımı kapsamında yeni kanıtları izlemeyi ve önerileri önemli bilimsel gelişmelere göre güncellemeyi sürdürecek. Kılavuzla birlikte, hastaların tarama sürecini ve seçeneklerini anlamalarına yardımcı olacak bir hasta bilgilendirme sayfası da yayımlandı.